未分類

Japońskie idiomy aby wyróżnić się w codziennych konwersacjach

buddha, statue, religion-2634565.jpg

Każdy naród posiada elementy kulturowe, które znajdują odzwierciedlenie również w języku. Idiomy i przysłowia są częścią naszego codziennego życia, czasami używamy ich nieświadomie. Poza tym jedną z konsekwencji globalizacji jest to, iż nawet w różnych językach niektóre wyrażenia są takie same. Chociaż Japonia jest dość oddzielona od reszty świata, istnieje wiele idiomów, które brzmią dokładnie tak, jak w języku angielskim, niemieckim lub hiszpańskim. Z drugiej strony są takie, których nie używają żadne inne języki.

Zebrałam wiele tych idiomów. Jeśli je opanujesz, możesz poprawić swoje codzienne rozmowy, i zaufaj mi, zrobisz wrażenie na rodzimych partnerach.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o języku japońskim, zapoznaj się również z tymi artykułami:
Japanese dialects
Japanese honorific speech, keigo
Japanese counter words by category

Japońskie idiomy i przysłowia

Gdy przedstawię te wyrażenia, zobaczysz, że niektóre z nich są dokładnie takie same, jak w języku angielskim. Warto byłoby przeprowadzić badania, aby dowiedzieć się o pochodzeniu i powodach, dla których używamy ich powszechnie, ale znaczenie jest teraz ważniejsze, więc skupmy się na tym.

Można ogólnie powiedzieć, że biorąc pod uwagę mentalność Japończyków, wiele idiomów dotyczy przyrody, zwierząt czy pogody. I oczywiście wszystkie są bardzo głębokie i mądre; nie sposób o nich nie myśleć. Zobaczmy teraz idiomy, które mogą urozmaicić nawet najnudniejszą rozmowę!

雨降って地固まる (あめふってじかたまる)

„„Deszcz zmiękcza glebę” – mówi tłumaczenie. Po pierwszym czytaniu pomyślałam, że to oznacza, że jeśli będziemy wystarczająco cierpliwi, droga przed nami wypłynie. Jednak w rzeczywistości oznacza to, że nawet jeśli wydarzą się złe rzeczy, wyjdą one nam na dobre. Po deszczu przychodzi cisza.

明日は明日の風が吹く (あしたはあしたのかぜがふく)

„Nowy dzień, nowa nadzieja” czy coś takiego. Każdy dzień to nowy dzień i każdego dnia czeka coś dobrego. Dziś wszystko może wydawać się beznadziejne, ale jutro zawieje jutrzejszy wiatr.

急がば回れ (いそがばまわれ)

Krótko mówiąc: nie spiesz się! Jeśli będziesz się spieszyć i wybierać drogę na skróty, możesz się łatwo zgubić. Zamiast tego nie spiesz się, bądź cierpliwy i wybierz drogę, którą już znasz.

猿も木から落ちる (さるもきからおちる)

Nawet małpy spadają z drzew. Nikt nie jest doskonały, każdy popełnia błędy. Małpy mogą mieszkać na drzewach, jednak nawet one czasem spadają. Nie bądź dla siebie zbyt surowy, gdy popełniasz błędy.

酸いも甘いも噛み分ける (すいもあまいもかみわける)

„You got the best of both worlds” (Masz to, co najlepsze z obu światów) – oh czekaj, to z Hannah Montana. Ale tak naprawdę ten idiom oznacza, że ktoś zakosztował zarówno goryczy, jak i słodyczy życia. To czyni go mądrzejszym od tych, którzy doświadczyli tylko dobrych rzeczy. Jest to bardzo ważne w japońskiej mentalności – trzeba uczyć się na trudach i doceniać wyzwania, ponieważ to one czynią człowieka mądrym.

女心と秋の空 (おんなごころとあきのそら)

Oczywiście stereotypy dotyczące płci… W Japonii zmiany pór roku mają istotne znaczenie i wpływają na całą kulturę, pojawiają się w sztuce, festiwalach i idiomach. W tym przypadku serce kobiety jest równie nieprzewidywalne jak jesienne niebo. Raz słoneczne, innym razem ponure. Kto za nim nadąży? Co ciekawe, w języku angielskim mówimy: „A women’s mind and winter wind will change often”. Inny język, inna pora roku.

木を見て森を見ず (きをみてもりをみず)

„On nie widzi lasu w drzewie”. Ktoś za bardzo skupia się na drobnych szczegółach i nie dostrzega tego, co jest ważniejsze.

足るを知る者は富む (たるをしるものはとむ)

Ci, którzy potrafią docenić to, co mają, znają prawdziwe szczęście. Ci, którzy potrafią docenić to, co mają, mogą być biedni, ale odnajdują wewnętrzny spokój i cieszą się życiem najlepiej, jak potrafią. „Treść jest kamieniem filozoficznym, który zamienia w złoto wszystko, czego dotknie”.

火に油を注ぐ (ひにあぶらをそそぐ)

Wszyscy wiemy, kiedy ktoś dolewa oliwy do ognia aby jeszcze bardziej pogorszyć i tak już złą sytuację.

山あり谷あり (やまありたにあり)

Ten idiom ma dwa znaczenia. Jedno z nich to angielskie „life has its ups and downs” (życie ma swoje wzloty i upadki). Wzloty i upadki, życie nie zawsze jest łatwe. Drugie znaczenie jest nieco mniej pozytywne: życie to seria wyzwań. Od czasu do czasu musimy pokonywać przeszkody. W gruncie rzeczy te dwa znaczenia nie są aż tak różne. Chodzi o to, że powinniśmy zachować pozytywne nastawienie!

言わぬが花 (いわぬがはな)

„Milczenie jest złotem”. Japońska wersja mówi, że „niemówienie jest kwiatem”. Jeśli nasz język jest zbyt ostry i zawsze nierozważnie mówimy, sami sobie przysparzamy kłopotów. Cóż za mądry idiom! Chciałabym umieć zastosować go w praktyce i nie mówić bezmyślnie przez cały czas.

魚心あれば水心 (うおごころあればみずごころ)

To tak pięknie pokazuje harmonię przyrody. Jeśli ty masz łaskę, ja też mam łaskę. Jeśli ryba jest miła dla wody, woda będzie miła dla ryby. Ten idiom mówi o wzajemnym szacunku i o tym, jak ważne jest pomaganie innym.

お客様は神様です (おきゃくさまはかみさまです)

Tak naprawdę nie jest to przysłowie, ale warto o nim wspomnieć, ponieważ stanowi istotną część japońskiej kultury i biznesu. W języku angielskim mówimy, że „klient ma zawsze rację”. Jeśli kiedykolwiek pracowałeś w handlu detalicznym, wiesz, jak irytujące jest to powiedzenie! Jak to możliwe, że klient ma zawsze rację? Kiedy narzekają na coś, co jest ich winą, kiedy mówią do ciebie jak do śmiecia! Jednak w Japonii to nie jest wytłumaczenie. Musisz traktować swoich klientów jak bogów. Oni zawsze mają rację, a Ty zawsze musisz sprawić, aby byli zadowoleni z oferowanych przez Ciebie usług.

果報は寝て待て (かほうはねてまて)

Możemy to przetłumaczyć jako „Wszystko przychodzi do tych, którzy czekają”, jednak nie jest to takie proste. 果報 to w filozofii buddyjskiej nasze przeszłe czyny. Oznacza to, że jeśli zrobimy coś dobrego, musi upłynąć trochę czasu, zanim zobaczymy tego efekty. Ale jedno jest pewne: jeśli będziemy cierpliwi, dostaniemy to, na co zasłużyliśmy.

去る者は追わず (さるものはおわず)

Nawet jeśli nie tłumaczymy tego idiomu, wszyscy wiemy, o co w nim chodzi. Nie ścigaj tych, którzy odeszli. Nie powstrzymuj tych, którzy chcą odejść. Nie należy do niczego zmuszać, jeśli ktoś chce odejść, niech odejdzie. Nie warto nikogo gonić.

遠くの親類より近くの他人 (とおくのしんせきよりちかくのたにん)

Obcy człowiek w pobliżu jest lepszy niż krewny mieszkający daleko. Jeśli jesteś w potrzebie, lepiej mieć obok siebie obcą osobę niż członka rodziny mieszkającego daleko. Nawet jeśli jesteście spokrewnieni, nie będą mogli stanąć przy tobie, a sąsiad może przyjść z pomocą.

日光を見ずして結構と言うな (にっこうをみずしてけっこうというな)

Pamiętam lekcję historii sztuki na uniwersytecie, kiedy mój profesor pokazał nam zdjęcia sanktuarium Nikkō, które nie tylko jest częścią Światowego Dziedzictwa Kultury, ale także pochowany jest w nim jeden z najważniejszych szogunów Japonii, Tokugawa Leyasu. W zasadzie cała świątynia jest jemu poświęcona i jest tak fascynująca, że nie można wyjść z podziwu nad jej pięknem. Ten idiom nie pojawi się w zwykłej codziennej rozmowie, ale oznacza, abyś nie nazywał niczego pięknym, dopóki nie zobaczysz sanktuarium Nikkō. Cóż, niech zdecyduje zdjęcie!

初めは良ければ終わり良し (はじめよければおわりよし)

Ten idiom może być zaskakujący, ponieważ jesteśmy przyzwyczajeni do mądrości, które mogą brzmieć mniej pozytywnie. Oznacza on, że „jeśli początek jest dobry, to koniec też będzie dobry”. Jeśli coś zaczyna się dobrze, szczęście będzie postępować krok po kroku i cały proces zakończy się powodzeniem. Szczerze mówiąc, czasami my też potrzebujemy takich zapewniających zwrotów, czyż nie?

人の花は赤い (ひとのはなはあかい)

Możemy też powiedzieć 隣の花は赤い, co może być bliższe używanej przez nas wersji: trawa jest zawsze bardziej zielona po drugiej stronie. W idiomie japońskim zamiast trawy jest kwiat, który oczywiście nie jest zielony, lecz czerwony. To, co mają inni, jest zawsze bardzo pożądane, to właśnie czyni nas ludźmi, nigdy nie jesteśmy zadowoleni z tego, co posiadamy. Wszyscy na pewno znamy to uczucie, a pokonanie zazdrości wymaga wiele czasu i wysiłku.

聞くは一時の恥、聞かぬは一生の恥 (きくはいっときのはじ、きかぬはいっしょうのはじ)

Ten idiom jest jednym z moich ulubionych. Nie powinniśmy się bać zadawać pytań, ponieważ jeśli o coś zapytasz, to tylko chwilowo jest to kłopotliwe, jednak jeśli nie zapytasz, to będzie to kłopotliwe do końca życia. Jeśli czegoś nie wiesz i o to pytasz, wydaje ci się to głupie w danej chwili, ale nie na dłuższą metę. Z drugiej strony, udawanie, że się wszystko rozumie, sprawia, że jest się głupim do końca życia.

Podsumowanie

Osobiście uwielbiam idiomy i przysłowia, dzięki nim codzienne rozmowy stają się o wiele ciekawsze i zabawniejsze. Oczywiście są takie, które łatwiej jest zrozumieć, a inne mogą być nieco trudniejsze. Oczywiście nie znamy też wszystkich idiomów w naszym ojczystym języku. Ale jedno jest pewne: fajnie jest się trochę rozeznać, a jeśli będziemy ich używać poprawnie, wszyscy będą myśleć, że jesteśmy dobrze wykształceni.